Het Gildenhof Zwolle: van spoorzone naar een plek om te leven

‘Op naar een prachtige, groene omgeving om te wonen midden in de stad’

Waar vroeger het Hanzebad in Zwolle stond, het zwembad waar hele generaties Zwollenaren leerden zwemmen, verrijst straks een nieuw stuk stad. In de Spoorzone van Zwolle ontwikkelt en bouwt de ontwikkelcombinatie Trebbe-Dura Vermeer samen met gemeente Zwolle aan Het Gildenhof: een levendige, groene woonwijk met circa 280 duurzame en gezonde woningen. Het is één van de eerste concrete stappen in de transformatie van de Spoorzone van industrieel verleden naar een eigentijdse toekomst.

Projectmanager Theo Salomons is er al jaren bij betrokken. Hij woont al meer dan 25 jaar in Zwolle, zwom zelf ooit in het Hanzebad en hoopt dat zijn dochter er straks misschien haar eerste thuis vindt. “Dat we hier nu écht aan het bouwen zijn, dat is toch best wel knap.” Theo neemt ons mee in Het Gildenhof Zwolle.

“We bouwen met Het Gildenhof echt voor de maatschappij. Met De Ooftmenger bouwen we voor sociale huur, voor corporaties. Dat is de basis van dit eerste gebouw.”

Theo Salomons, projectmanager

Gildenhof: van tender tot bouwplaats

Het begon in 2021. Theo haakte aan bij de tender die gemeente Zwolle uitschreef voor de voormalige Hanzebadlocatie. De ontwikkelcombinatie Trebbe-Dura Vermeer diende een ambitieus plan in: een gemengde wijk met appartementen en grondgebonden woningen, een groen parklandschap en een duurzame energie-infrastructuur voor de hele buurt. De gebouwen kregen namen die verwijzen naar de rijke gildetraditie van Zwolle: De Ooftmenger, De Marskramer, De Korenzetter, De Tapper, De Smid, De Brouwer, De Kleermaker en de grondgebonden woningen De Linnenwevers. Een eerbetoon aan de ambachtelijke geschiedenis van de stad.

Maar toen brak in februari 2022 de oorlog in Oekraïne uit. Materiaalkosten stegen, plannen moesten opnieuw worden doordacht. Ruim twee jaar lang herzag de combinatie het ontwerp en rekende het opnieuw door. “Alles werd weer ter discussie gesteld: parkeren, gebouwhoogtes, sommige onderdelen zijn vervallen. Maar in grote lijnen staat het plan nog overeind,” zegt Theo. In 2024 haakte hij opnieuw aan voor de herontwikkeling van het eerste blok de Ooftmenger.

Inmiddels is Trebbe-Dura Vermeer daadwerkelijk aan het bouwen. In oktober werd de start bouw van De Ooftmenger gevierd. Dit is het eerste gebouw dat in uitvoering is gegaan en geeft het startschot voor de hele gebiedsontwikkeling.

“We bouwen niet alleen aan woningen, maar aan een plek die ook écht past bij de omgeving.”

Theo Salomons, projectmanager

Aandacht voor de maatschappij: een thuis voor iedereen

Het Gildenhof is van meet af aan ontworpen als een inclusieve stadswijk. Het moet een plek worden waar starters, kleine huishoudens, gezinnen en senioren naast elkaar kunnen wonen. De circa 280 woningen, naar een ontwerp van OZ Architecten, zijn verdeeld over sociale huur, middenhuur en koop.

Met 86 sociale huurwoningen voor woningcorporaties SWZ en Openbaar Belang geeft De Ooftmenger als eerste een thuis aan mensen die al lang wachten op een betaalbare woning in de stad. “We bouwen met Het Gildenhof echt voor de maatschappij. Met De Ooftmenger bouwen we voor sociale huur, voor corporaties. Dat is de basis van dit eerste gebouw,” aldus Theo.

Via een zorgvuldig participatietraject, met digitale bijeenkomsten en informatiebijeenkomsten, wordt bovendien actief opgetrokken met omwonenden. Want bouwen aan een nieuwe wijk betekent ook bouwen aan een plek die past bij de mensen die er al zijn. “We bouwen niet alleen aan woningen, maar aan een plek die ook écht past bij de omgeving.”

Slimmer bouwen, sneller een thuis

De Ooftmenger wordt gerealiseerd met een prefab casco én een prefab gevel. Het is een keuze die voortkomt uit de positieve ervaringen bij het eerdere project De Coninxpoort in Lelystad van Trebbe. “Op deze manier prefab bouwen is niet per se goedkoper, maar je bouwt wel sneller. Op dit gebouw scheelt het vier à vijf maanden.” Bovendien levert vroeg inkopen minder risico op prijsstijgingen op, en zorgt de prefabbouw voor een schone, georganiseerde bouwplaats, zonder steiger.

De keerzijde van prefab bouwen is dat het al vroeg veel vraagt. Al in het voortraject schoof Theo met leveranciers aan tafel over wanddiktes, vloerdieptes en schachtruimtes, soms nog vóórdat de opdracht formeel rond was. “Je moet je leveranciers al een vooropdracht geven voor de engineering, want prefab heeft soms negen maanden tot een jaar levertijd.” De architect van OZ Architecten werkte mee om het ontwerp passend te krijgen binnen de randvoorwaarden van het prefab bouwen. Een extra voordeel was dat de adviseurs het prefabsysteem al kenden van De Coninxpoort. Dat vertrouwde netwerk maakt het verschil. “Je zit met mensen om tafel die dit al eerder hebben gedaan. Dat is gewoon fijn.”

Bouwen op een bijzondere locatie

Het Gildenhof ligt op een bijzondere en veeleisende plek. De locatie grenst aan de IJsselallee, een drukke provinciale weg, én aan het spooremplacement waar ook chemische transporten rijden. Dat stelt hoge eisen aan het ontwerp. De gevels aan de geluidszijde vereisen extra isolerende maatregelen, uitgewerkt in nauwe samenwerking met akoestisch adviseur DGMR. Voor De Tapper, het hoogste gebouw van het plan, geldt bovendien een explosiezone vanwege de chemische treintransporten op het nabijgelegen spoor. Dat betekent dat alleen zelfredzame bewoners er een thuis kunnen vinden.

Ook de bouwplaatslogistiek vraagt om maatwerk. De smalle onderdoorgang van het naastgelegen kantoorpand is een aandachtspunt, zeker als de grote prefab gevelelementen aangevoerd moeten worden. Twaalf verdiepingen hoog, steigerloos gebouwd, die elementen komen kant-en-klaar uit de fabriek, met steenstrips die al in de mal zijn gelegd voordat het beton wordt gestort. Wat op de bouwplaats aankomt, is vrijwel af. “Het is een intensief traject,” zegt Theo, “maar als we straks zien wat er staat, dan is het de moeite meer dan waard. Daar ben ik van overtuigd.”

Aandacht voor de aarde: natuur als fundament

Bouwen in de Spoorzone betekent bouwen met oog voor wat er al is, én wat er moet komen. Het landschapsontwerp van LAP Landscape & Urban Design is geïnspireerd op de typisch Zwolse IJsseldelta: uiterwaarden als waterbuffers, bloemrijke graslanden en geclusterde bomen. Het Gildenpark vormt de groene ruggengraat van de wijk en verbindt zich met het nabijgelegen Koggepark. Door de watergangen aan elkaar te koppelen verbetert de waterkwaliteit in het gebied en ontstaan hoge natuurwaarden; goed voor natuur, mens en dier.

De Ooftmenger draagt hier actief aan bij: groene daken met waterretentiesystemen vangen regenwater op voor de beplanting. “Langs de gevels op de begane grond groeien straks klimplanten. Nestkasten en insectenstenen zijn onderdeel van het gebouw zelf.” En voordat de eerste paal de grond in ging, werden op de nabijgelegen geluidswal nestkasten voor egels geplaatst, want het terrein had tien jaar braak gelegen en was in die tijd leefgebied geworden voor beschermde dieren.

Onder de grond loopt een WKO-systeem. Dit is een warmte-koudeopslag op zo’n negentig à honderd meter diepte, dat de energievoorziening voor de gehele wijk verzorgt, ontworpen met overcapaciteit zodat toekomstige gebouwen kunnen aanhaken. Theo noemt het de ondergrondse energiesnelweg: “Die is bepalend voor de inrichting van het park. Want waar leidingen lopen, kunnen geen grote bomen staan en juist die afweging bepaalt hoe het landschap eruitziet.”

“Op de plek waar het Hanzebad ooit stond, ontstaat iets nieuws, een plek die er over twintig, vijftig en honderd jaar nog steeds staat. En nog steeds de moeite waard is. Dat is samen bouwen aan geluk.”

Theo Salomons, projectmanager

Aandacht voor de mens: ontmoeten als uitgangspunt

Het Gildenhof is meer dan een optelsom van woningen. Het park tussen en rondom de gebouwen is vrij toegankelijk voor iedereen; bewoners én buurtbewoners. “In het landschap keert een kas terug als ontmoetingsplek voor de buurt, een idee dat al in het oorspronkelijke tenderplan zat en door de gemeente met overtuiging is vastgehouden.”

De omliggende straten in de Spoorzone zijn de afgelopen jaren al omgevormd van rijbaan naar groene fietsas, waarbij de auto te gast is. Het Gildenhof sluit daar naadloos op aan. Het Gildenpark wordt de verbindende schakel tussen de vergroende straten en het groen langs de IJssel. Zo draagt de wijk bij aan iets wat de individuele gebouwen overstijgt: een prettigere, groenere en menselijkere stad. “Je voegt niet alleen woningen toe,” zegt Theo, “maar ook een hele prettige en gezonde omgeving die vrij toegankelijk is voor iedereen.”

Ook intern, binnen de samenwerking, is die aandacht voor de mens aanwezig. Trebbe en Dura Vermeer werken als echte combinatiepartners, schouder aan schouder. Theo trok in de tenderfase regelmatig naar Hengelo voor gezamenlijk overleg. Leveranciers, adviseurs, architect, werkvoorbereiders, iedereen zat vroeg aan tafel. “Ik vind het altijd leuk als er meerdere adviseurs bij zijn. Dan zie je het grotere geheel.”

Aandacht voor de continuïteit: bouwen om te blijven

Bij Trebbe is het een vanzelfsprekend vertrekpunt: wat je bouwt, staat er minimaal tachtig tot honderd jaar. OZ Architecten ontwerpt bewust met die tijdshorizon voor ogen. “Materialen als beton en metselwerk worden gekozen omdat ze decennialang mooi blijven. Het landschapsontwerp van LAP is niet voor vandaag, maar voor de generaties die hier straks wonen.”

Wat begon als één integraal plan wordt gefaseerd werkelijkheid: de acht gebouwen en De Linnenwevers, gebouw voor gebouw, met het Gildenpark als verbindend hart. Één architect, één landschapsarchitect, zodat Het Gildenhof als geheel blijft kloppen. De gemeente Zwolle bewaakt dat het tenderplan daarbij als kompas blijft gelden. “Over een paar jaar staan hier mooie gebouwen waarin mensen in een prachtige, groene omgeving kunnen wonen, en toch midden in de stad, dichtbij het station. Daar ben ik van overtuigd.”

Theo kijkt er naar uit. Hij zwom er als vader, en bouwt er nu aan mee. Op de plek waar het Hanzebad ooit stond, ontstaat iets nieuws, een plek die er over twintig, vijftig en honderd jaar nog steeds staat. En nog steeds de moeite waard is. “Dat is samen bouwen aan geluk.”

Samen bouwen aan geluk

Ook met Gildenhof Zwolle bouwt Trebbe aan geluk met:

Aandacht voor de aarde: een natuurinclusieve wijk geïnspireerd op de Zwolse IJsseldelta met hoge natuurwaarden. Groene daken, nestkasten, WKO-energiesysteem en gekoppelde watergangen dragen bij aan een duurzame en klimaatadaptieve leefomgeving.
Aandacht voor de maatschappij: een levendige, inclusieve stadswijk in de Spoorzone van Zwolle waar wonen, werken, spelen en ontmoeten samenkomen. Via een zorgvuldig participatietraject bouwen we aan een wijk die past bij de omgeving en haar bewoners.
Aandacht voor de mens: circa 280 woningen voor verschillende doelgroepen – van starters tot senioren, van sociale huur tot koop. Ontmoeten is een belangrijk uitgangspunt: Het Gildenhof is een plek waar mensen gezond en gelukkig kunnen wonen, dichtbij alles en midden in het groen.
Aandacht voor de continuïteit: door samen met Dura Vermeer en gemeente Zwolle gefaseerd te bouwen aan een toekomstbestendige wijk die de Spoorzone transformeert van industrieel verleden naar eigentijdse toekomst. Een plek waar het over honderd jaar nog steeds fijn wonen is.